Tanrı BİLGİSİ
Rev. İlhan Keskinöz
TÜRK DÜNYASI PRESBİTERYEN KİLİSESİ
www.twpc93.com
www.presbiteryen.org
İÇİNDEKİLER
Sunuş ..........................................................
Tanrı’nın Varlığı ........................................
Tanrı’nın Bilinebilirliği .............................
Tanrı’nın Adı ............................................
Tanrı’nın Kendisini Açıkladığı Diğer Yollar
Tanrı Ruhtur ..............................................
Tanrı Sonsuzdur .........................................
Tanrı Her Yerdedir .....................................
Tanrı Her Şeyi Bilir ......................................
Tanrı Güçlüdür ..........................................
Tanrı Kraldır ...............................................
Tanrı Tektir ...............................................
Tanrı Mükemmeldir ....................................
Tanrı Değişmez ..........................................
Kutsal Üçlük .............................................
Tanrı Görkemlidir ......................................
Tanrı’nın Manevi Yönü ............................
Tanrı Kişiseldir ...........................................
Tanrı Merhametlidir ....................................
Tanrı Sadıktır ............................................
Bağışlayan Tanrı .........................................
Tanrı Alçakgönüllüdür ................................
Tanrı İyidir .................................................
Tanrı Lütufkardır ........................................
Tanrı Kutsaldır ............................................
Tanrı Adildir ...............................................
Tanrı Kıskançtır ..........................................
Sevinç Tanrısı .............................................
Tanrı Doğrudur (Adildir) ............................
Tanrı Şefkatlidir (İyidir) ..............................
Seven Tanrı .................................................
Tanrı Sabırlıdır ...........................................
Esenlik Tanrısı ............................................
İnsanları Arayan Tanrı .................................
Tanrı Doğrudur ............................................
Tanrı Bilgedir ..............................................
Gazap Tanrısı ..............................................
Yaratıcı Tanrı ..............................................
Tanrı Bağımsızdır ........................................
İnsanla İlişki İçinde Olan Tanrı ...................
İsa Mesih ......................................................
Kutsal Ruh ....................................................
İsa Mesih’te Gerçekleşen Bildiriler ...............
SUNUŞ
- Bir Hristiyan Tanrı [ya da Allah] deyince ne anlar, ne anlamalıdır?
- Bir Hristiyanın Tanrı ile ilgili düşüncesinin sınırları nelerdir?
- Bir Hristiyanın nasıl bir Tanrı’ya inanır?
- Tek Olan, kendisini Baba, Oğul ve Kutsal Ruh olarak açıklayan Tanrı kimdir?
- Kutsal Kitap nasıl bir Tanrı’yı tanıtmaktadır?
- Tanrı’nın kimliğine ve hayatımızdaki rolüne dair bilmemiz gerekenler nelerdir?
- Tanrı’nın İsa Mesih’te açıkladığı gerçekler ve İsa Mesih’ten öğrendiğimiz Tanrı’ya dair şeyler nelerdir?
- Bir Hristiyanın İsa Mesih’e bakışı nasıldır?
- Kutsal Kitap, Kutsal Ruh hakkında ne öğretiyor?
- Kutsal Kitap’ın tanıttığı Tanrı ile Hristiyan kişinin ilişkisi ne düzeydedir?
Bu kitap yukarıdaki soruları cevapladığı gibi Kutsal Kitap’ta Tanrı’ya dair açıklanan gerçekleri etüt etmek isteyenlere bir kaynakça olması amacıyla hazırlanmıştır. Bu kitap boyunca okuyucular Kutsal Kitap’ın tanıttığı Tanrı gerçeğini gözleme fırsatı bulacaklardır.
Diğer yandan inanıyorum ki, Tanrı’ya ait bu gerçekleri biliyor olsak bile bunları zikretmekte bir bereket vardır. Kilisemizde hemen her dualarda “Rab, Sen kurtarıcısın, bağışlayıcısın” gibi ifadeleri bire bir olmasa da benzeri ifadeleri sıklıkla duymak neden bizleri şaşırtmaz? Ya da bazı ilahileri neden iki üç defa söyleriz? Aynı şekilde tarih boyunca kilise imanını toplu halde açıklamakta bir bereket bulmamış mıdır? Neticede bu kitap okuyuculara yeni bir şeyi açıklamamaktadır; yalnızca Kutsal Kitap’ta Tanrı’ya dair açıklanmış gerçekleri kısa ve öz bir şekilde bir araya toplamaktadır.
Bu kitaptaki her bir başlık Hristiyan kişinin kişisel dua zamanları içinde Tanrı’yı derin düşünürken üzerinde durmaları gereken konular için de bir hatırlatma kitabı olacaktır. Bu yüzden kitabın ana konusu TANRI’dır. Ancak bu kitabın içindeki konular Tanrı ile ilgili olarak bilinmesi gereken gerçeklerin tamamını Kutsal Kitap’ın kendisi kadar mükemmel bir şekilde içermez. Bu sebepten Tanrı’nın ve Kilisenin huzurunda itiraf etmem gerekir ki, insan emeğinin ürünü olan bu kitap Kutsal Kitap’tan öğreneceklerimizin yerini tutamaz. Ancak her konu için bizleri tekrar ve tekrar Kutsal Kitap’a bakmaya yönlendirir.
Bu kitabın hazırlanmasını sırasında özellikle Grekçe ve İbranice metinlerin araştırılmasında bilgi ve yardımlarını esirgemeyen saygıdeğer ilahiyatçı ve pastör John Lenk’e teşekkür ederim.
Okuyucuları merkezinde TANRI olan bir hayatı yaşamaya teşvik etmesini diliyorum.
18 KASIM 2000 / İSTANBUL
Saygılarımla,
Rev. İlhan Keskinöz
TANRI’NIN VARLIĞI
Teoloji Tanrı doktrini ile başlar. Eğer Tanrı’nın var olduğu fikrinde ilerleyeceksek; Tanrı’da ve Tanrı aracılığı ile bilgilerimizi sistematik hale getirmek iyi bir gerekçedir. Burada iki varsayım öne çıkar:
1-) Tanrı vardır.
2-) Tanrı kendisini ilahi Sözünde açıklamıştır.
Tanrı’nın kendisine ait ne açıkladığını ve yaratılış (ve yarattıkları) ile olan ilişkisi anlamak için O’nun vahyine bakarız.
Bu noktada karşımıza üç başlık çıkar:
Baba, Oğul, Kutsal Ruh.
İnsanın iç görüşünün temelinde kendi duygusal ve mantıksal, idraki, dini düşünce için temel olduğunda; insanın imanı tek yetki olan Tanrı’nın Kutsal Yazılar’daki vahyinin değerini düşürür. Bazen din belirli derede Tanrı’nın yerini alır. Bunun neticesinde Kutsal Yazılarda verilen Tanrı bilgisini tanımayı durdurmuş oluruz.
Teolojinin en önemli önermesi Tanrı’nın varlığıdır. Tanrı’nın varlığını kabul etmeden Tanrı bilgisini konuşmanın bir yararı yoktur. Hristiyan teolojisi Tanrı’nın varlığına dair çok kesindir. Hristiyanlık Tanrı varlığını sadece bir fikir, bir ideal, bir güç yada bir eğilim olarak açıklamaz. Tanrı kendiliğinden vardır, her şeyin kaynağıdır. Bütün yaratılışın sebebi Tanrı’dır. Eğer bir kişi Tanrı’ya inanmıyorsa bazen Tanrı’nın varlığını ispat etmeye çalışmak faydasız ve başarısız olabilir. Ama biz Tanrı’yı iman aracılığı ile kabul ettiğimizde O’nun varlığı apaçıktır. Ama inamcımız körü körüne bir inanç değildir. Kutsal Kitap’ta ve doğada Tanrı’nın varlığına dair açık kanıtlar vardır. Kutsal Kitap ‘Tanrı vardır; inanın’ şeklinde öğretmiyor ya da Tanrı’nın varlığını ispat etmeye çalışmıyor. Ama Kutsal Kitap Tanrı’nın var olduğunu kabul ederek konuşmaktadır.[1] Fakat bu gerçekleri yalnız iman görüp kabul edebiliriz.
Yuhanna 17:7 Eğer bir kimse Tanrı'nın isteğini yerine getirmek istiyorsa, bu öğretinin Tanrı'dan mı olduğunu, yoksa kendiliğimden mi konuştuğumu bilecektir.
Bu ayet bize Tanrı bilgisinin dışardan tarih ya da coğrafya gibi öğrenilmediğini fakat Tanrı ile gerçek bir paydaşlık sonucu içten kaynaklandığını söylemektedir.
Aynı fikri Hoşeya 6:3 ayetinde de görmekteyiz:
RAB'bi tanıyalım,
RAB'bi tanımaya gayret edelim...
Bizlerin gayreti Tanrı bilgimizi güçlendirmektedir.
I.Korintliler 1 18Çarmıhla ilgili bildiri mahvolanlar için saçmalık, ama kurtulmakta olan bizler için Tanrı'nın gücüdür. 19Nitekim şöyle yazılmıştır:
«Bilgelerin bilgeliğini yok edeceğim,
zekilerin zekâsını boşa çıkaracağım.»
20O halde bilge kişi nerede? Din bilgini nerede? Bu çağın hünerli tartışmacısı nerede? Tanrı, dünya bilgeliğinin saçma olduğunu göstermedi mi? 21Mademki dünya, Tanrı'nın bilgeliğine göre Tanrı'yı kendi bilgeliğiyle tanımadı, Tanrı, iman edenleri, saçma sayılan bildiriyle kurtarmaya razı oldu.
Aynı yaklaşımı bu ayetlerde de görmekteyiz.
TANRI’NIN BİLİNEBİLİRLİĞİ
Hristiyan Kilisesi Tanrı’nın anlaşılamaz olduğunu itiraf ve ilan eder. Ancak diğer taraftan da kurtuluş[2] için Tanrı bilgisinin gerekliliğini öğretir. Tanrı anlaşılamaz ancak bilinebilir.
Sofar’ın sorusundan Tanrı’yı bildiğini ve bilinmesinin mümkün olduğu sonucuna varıyoruz:
Eyüp 11:7 Tanrı'nın derin sırlarını anlayabilir misin? Her Şeye Gücü Yeten'in sınırlarına ulaşabilir misin?[3]
İşaya’nın sorusunun cevabı olmadığını düşünebiliriz:
İşaya 40:18 Öyleyse Tanrı'yı kime benzeteceksiniz? Neyle karşılaştıracaksınız O'nu?[4]
İsa Mesih’in şu açıklamasına da önem vermek durumundayız:
Yuhanna 17:3 Sonsuz yaşam, tek gerçek Tanrı olan seni ve gönderdiğin İsa Mesih'i tanımalarıdır.[5]
Tanrı Kendini Kutsal Kitap ve beden almış Söz olan Mesih’te açıklamıştır.
Tanrı, kendini gizleyen bir Tanrı olduğu kadar aynı zamanda da kendisini açıklayan bir Tanrı’dır.
Yuhanna 1:18 Tanrı'yı hiçbir zaman hiç kimse görmemiştir. O'nu, Baba'nın bağrında bulunan ve Tanrı olan biricik Oğul tanıttı.
I.Yuhanna 5:20 Yine biliyoruz ki, Tanrı'nın Oğlu gelmiş ve gerçek Olan'ı tanımamız için bize anlama gücü vermiştir. Biz gerçek Olan'dayız, O'nun Oğlu İsa Mesih'teyiz. Kendisi gerçek Tanrı ve sonsuz yaşamdır.
Mesih’in beden alıp aramıza gelmesi Tanrı’yı tanımamız için bize güç vermiştir. Yani Tanrı’yı yalnızca Mesih aracılığı ile tanıyabiliriz.
Bizler Tanrı hakkında bir şeyler bilebiliriz. Çünkü Tanrı kendisini bize gösteriyor. İnsanlar bir şey öğrenmek için çevrelerine bakarlar ama Tanrı’dan öğrenmek için biraz yukarı bakmamız gerekmektedir. Bu durumda Tanrı bizi ne kadar aydınlatıyorsa bizler o kadar bilebiliriz. Tanrı hakkında öğrenmek için Tanrı’nın vahyini araştırırız, bundan başka bir yoldan Tanrı hakkında gerçeği öğrenemeyiz. Yani vahiy yoksa Tanrı hakkında hiç bir şeyi emin olarak bilemeyiz. Vahiy araştırırken yalnızca mantık ile bir şeyler öğrenmiyoruz. Ama inanç gözlerimizle de öğreniyoruz. Kutsal Ruh’un rehberliği, kutsanan akıl ve yüreğimiz aracılığı ile Tanrı hakkında daha doğru öğrenebiliriz. Eğer Tanrı kendisini bizlere göstermiyorsa Tanrı Bilgisi (Teoloji) bizim için mutlak imkansızdır (I.Korintliler 1:18-2:16).
I.Korintliler 2: 7-8Biz, Tanrı'nın gizli, saklı kalmış bilgeliğinden söz ediyoruz. Tanrı'nın, zamanın başlangıcından önce bizim yüceliğimiz için belirlediği bu bilgeliği bu çağın önderlerinden hiçbiri anlamadı. Anlasalardı, yüce Rab'bi çarmıha germezlerdi. 9Yazılmış olduğu gibi,
«Tanrı'nın, kendisini sevenler için hazırladıklarını
hiçbir göz görmemiş,
hiçbir kulak işitmemiş,
hiçbir insan yüreği kavramamıştır.»
10Oysa Tanrı bunları bize Ruh aracılığıyla açıkladı. Ruh her şeyi, Tanrı'nın derin düşüncelerini bile araştırır. 11İnsanın düşüncelerini, insanın içinde olan kendi ruhundan başka kim bilebilir? Bunun gibi, Tanrı'nın düşüncelerini de Tanrı'nın Ruhundan başkası bilemez. 12Tanrı'nın bize lütfettiklerini bilelim diye, bu dünyanın ruhunu değil, Tanrı'dan gelen Ruh'u aldık. 13Ruh'a uyanlara ruhsal gerçekleri açıklarken, Tanrı'nın lütfettiklerini insan bilgeliğinin öğrettiği sözlerle değil, Ruh'un öğrettiği sözlerle bildiririz. 14Doğal haliyle kişi, Tanrı'nın Ruhuyla ilgili gerçekleri kabul etmez. Çünkü bunlar ona saçma gelir. Ruhça değerlendirildikleri için de bunları anlayamaz.
Yukarıdaki paragraftan yalnızca Kutsal Ruh aracılığı ile öğrendiğimizi görüyoruz.
I.Korintliler 2: 11 İnsanın düşüncelerini, insanın içinde olan kendi ruhundan başka kim bilebilir? Bunun gibi, Tanrı'nın düşüncelerini de Tanrı'nın Ruhundan başkası bilemez.
Tanrı hakkında her şeyi bilemeyiz ama Tanrı Kutsal Kitap’ta ne açıkladıysa hepsi doğrudur.
Genel ve Özel Vahiy
Kutsal Kitap Tanrı’nın vahyini iki kısımda inceliyor. Tanrı’nın kendisini doğa, insan vicdanı ve evrendeki fiziksel yasalar aracılığı ile kendi varlığını açıklamasına Genel Vahiy diyoruz.[6]
Doğanın ışığı bir yaratıcının olduğuna dair gerekli bilgiyi vermektedir. Evrende var olan fiziksel kurallar, insanın bir yaratıcı aramaya meyilli vicdanı, doğanın harikaları bizleri Tanrı’nın varlığına dair ikna eder.
Yazılı vahiy olan Kutsal Kitap’a ise Özel Vahiy (doğaüstü vahiy) diyoruz.[7] Özel vahiyde Tanrı doğadan daha üst bir düzeyde konuşuyor. Bu bir peygamber[8] aracılığı ile olabileceği gibi, bazen haberci melekler[9] ya da görümler[10] aracılığı ile olmaktadır. Kutsal Kitapta Tanrı’nın doğrudan konuştuğu[11] zamanlar olduğunu da görmekteyiz. Tanrı özel vahiyde Kutsal Ruh aracılığı ile konuştuğunu da vurguluyor.[12]
Kutsal Kitap’ın Vahiy bölümü ‘İsa Mesih’in vahyidir’ ifadesiyle başlar. İsa Mesih melekler ve görümler aracılığı ile Elçi Yuhanna’ya konuşmuştur.[13]
Eğer Tanrı Özel Vahiy aracılığı ile konuşmasaydı burada yazılı olan bilgileri Genel Vahiy ile kendimiz öğrenemezdik. Tanrı özel vahyi bize kurtuluş ve bereket getirmek için veriyor.
Genel Vahiy yaratılıştan geliyor, Özel Vahiy ise Tanrı’nın kurtuluş planından gelmektedir. Özel Vahiy insanlara günahlı olduklarını söylüyor. Bizler özel vahyi yalnız iman aracılığı ile kabul edebiliriz. Yaratılışa günah girince genel vahiy Tanrı’nın her tarafta olan imzasını net bir şekilde gösteremeyecek kadar bozuluyor. Günahla birlikte insanlık ruhsal olarak körleşti. O halde Tanrı ait olan şeyleri genel vahiyden net bir şekilde artık anlayamaz. Yani genel vahiy bu düşmüş haliyle kurtuluşa ilişkin bir bilgi vermek konusunda yetersiz kalır. Bu durumda Tanrı bu kötü durumu iyileştirmek ve amacına karşı olan gidişi düzeltmek için genel vahyi özel vahiy içinde yeniden verdi. Böylece insanların ruhsal körlüğüne karşılık bir çözüm getirdi. Tanrı’nın bu çözümü yeniden doğuşu,[14] kutsallaşmayı,[15] ruhsal aydınlanmayı ve gerçek Tanrı bilgisini anlama gücü getirdi.
TANRI’NIN ADI
Kutsal Kitap Tanrı’nın ismine çok önem vermektedir:
Çıkış 20:7 Tanrın Yahve'nin adını boş yere ağzına almayacaksın. Çünkü Yahve, adını boş yere ağzına alanları cezasız bırakmayacaktır.
Mezmur 8:1 Ya Rab Yahve,
Ne yüce adın var yeryüzünün tümünde!
Mezmur 48:10 Adın gibi, ey Tanrı, övgün de
Dünyanın dört bucağına varıyor.
Süleymanın Meselleri 18:10 RAB'bin adı güçlü kuledir,
Ona sığınan doğru kişi için korunaktır.
Tanrı’nın adı Tanrı’yı gösteriyor, Tanrı’nın her adı O’nun insan ile olan ilişkisini anlamamıza yardım ediyor. O halde Tanrı’nın çok olan özelliklerinden dolayı, O’nun pek çok adı olduğunu görmekteyiz. Tanrı’nın adları Tanrı’dan geliyor, insandan değil. Bizler Tanrı’yı daha iyi anlayalım diye Tanrı insan dilini kullanarak bize kendi adını açıklıyor. Bundan başka Tanrı, insanın daha iyi anlaması için ‘Tanrı’nın eli, Tanrı’nın kulağı, Tanrı’nın gözü’ gibi ifadeler kullanmaktadır.
Tanrı lütuf gösterip bize yaklaşıyor, bu da değişik adları kullanmasını gerekli kılmaktadır. Öyle ki, bizler Tanrı’yı, O’nun anlamamızı istediği şekilde anlayabilelim. Çünkü Tanrı kendisini bilinemeyen Tanrı olarak açıklamıştır.[16] Tanrı kendini insan lisanıyla sınırlı bir şekilde açıklamıştır. Bu açıklamalar için sınırlı şeyler kullanmıştır.
EL, ELOHİM, ELYON: İbranicede “EL” Tanrı demektir. Bu kelime “Tek gerçek Tanrı” anlamındadır. Bu kelime Arapçaya “AL” olarak geçmiştir, “alah” ise korku ile ilişkili bir kelime olup Arapçaya “Allah” olarak geçmiştir. “EL” korkulacak bir Tanrı’yı ifade eder. Kutsal Kitap’ta gerçek Tanrı’yı diğer ulusların tanrılarından ayırmak için “EL” kelimesi genellikle başka kelimeler ile birlikte kullanılır:
El ve buna yakın Tanrı adları şöyledir: Elohim, Elyon, Al, Eloah, Elah. Bu adlar genellikle Tanrı’nın GÜÇLÜ, BÜYÜK, YÜCE, KORKULAN niteliklerine odaklanır.[17] Semitik halklar arasında bu kelimeyi genellikle En Yüksek, En Güçlü Tanrı veya Tek Olan Tanrı hakkında kullandılar. Tanrı’nın gücü veya ‘her şeye gücü yeten Tanrı’ anlamında bu adı kullandılar. Bu ad aynı zamanda ‘Kuvvetli Olan,’ ‘Kudretli Olan,’ olarak çevirebilir. Eski Ahit’te bu kelime tek gerçek Tanrı için 200 defadan fazla defa kullanılmaktadır.[18]
“EL” ve “Gadol” (büyük)
Ey büyük ve güçlü Tanrı (Yeremya 32:18,)
Hangi ilah Tanrı kadar uludur?
“EL” yüce olan bir Tanrı’yı ifade etmek için kullanılmıştır:
göklerin Tanrısı (Mezmur 136:26)
yücelerdeki Tanrı (Eyüp 31:28)
yüce Tanrı (Tekvin 14: 18-20, 22-23)
“EL” ve “Misttatter” (gizleyen)
Tanrı o kadar yüce ve yüksektir ki, insanoğlu O’nun hakkında her şeyi bilemez:
Gerçekten kendini gizleyen bir Tanrı’sın (İşaya 45:15)
“EL” ve “Roi” (gören)
Tüm yücelik ve yüksekiğine rağmen Tanrı’dan bir şey saklanamaz:
Tekvin 16: 13 Hacer, «Beni gören Tanrı'yı gerçekten gördüm mü?» diyerek kendisiyle konuşan RAB'be «El-Roi» adını verdi.
‘el gibbor’ (Güçlü Tanrı)
İşaya 9:6; 10:21
‘el haggadol’, ‘el gadol’ (Büyük Tanrı, Ulu Tanrı)
Bu ifade gerçek Tanrı’nın her şey üzerinde [diğer tanrılar üzerinde] daha yüksek olduğu gösteriyor:
Yeremya 32:18 büyük Tanrı gadol gibbor
Mezmur 77:13 ulu Tanrı gadol
Mezmur 95:3 ulu Tanrı gadol
‘ha el oseh pele’ (Harikalar yaratan Tanrı)
Mezmur 77:14
‘el elim’ (tanrıların Tanrısı)
Daniel 11:36
‘el elohe harukot lıkol basar ha iş’ (Bütün insan ruhlarının Tanrısı)
Sayılar 16:22; 27:16
‘el kay’ (Yaşayan Tanrı)
Yeşu 3:10; I.Samuel 17:26, 36; II.Krallar 19:4, 16; Mezmur 42:2; 84:2; İşaya 37:4; Yeremya 10:10; 23:36; Daniel 6:20, 26; Hoşeya 1:10
‘el ekad’ (Tek veya Bir Tanrı)
Malaki 2:10
(İşaya 46:9 ‘çünkü Tanrı benim, başkası yok’
Bazı adlar Tanrı’nın pozisyonunu vurguluyor:
‘el haşşamayim’ (Göklerin Tanrısı)
Mezmur 136:26
‘el mimmağal’ (Yücelerdeki Tanrı)
Eyüp 31:28
Bazı adlar da Tanrı’nın çeşitli nitelikleri hakkında vurguluyor:
‘el rakum vıkannun’ (Acıyan ve lütfeden Tanrı)
Tesniye 34:6
‘el rakum’ (Acıyan bir Tanrı)
Tesniye 4:31; Mezmur 86:15
‘el kannun vırakum’ (‘İyilik yapan, acıyan bir Tanrı / Lütfeden, acıyan bir Tanrı)’
Nehemya 9:31; Yunus 4:2
‘ha el haqqadosh’ (Kutsal Tanrı)
İşaya 5:16
‘el emet’ (Sadık, Hakikatli Tanrı)
Mezmur 31:5
Tesniye 32:4
‘el değot’ (Her Şey Bilen Tanrı)
I..Samuel 2:3
‘el hakkabod’ (Yüce Tanrı)
Mezmur 29:3
‘El Olam’ (Ölümsüz Tanrı)
Tekvin 21:33
‘el tsaddiq’ (Adil Tanrı)
İşaya 45:21
‘el qanna’ (Kıskanç bir Tanrı)
Çıkış 20:5; 34:14; Tesniye 4:24; 5:9; 6:15; Yeşu 24:19; Nahum 1:2
İbranicede ‘El’ kelimesi ‘korkutan’ anlamından gelmektedir. Kutsal Kitap bazı yerlerde Tanrı’nın korkunçluğunu vurguluyor (Mezmur 7:11).
‘ha el haggadol vıhannora’ (büyük ve korkunç Tanrı)
Tesniye 7:21; 10:17, Nehemya 1:5; 9:32, Daniel 9:4,
‘el nağarats’ (Heybetli Tanrı)
Mezmur 89:7
‘el gımulot’ (Karşılık veren Tanrı)
Yeremya 51:56
‘el noqem’ (Öç Alıcı bir Tanrı)
Mezmur 99:8, Nahum 1:2
‘el nıqamot’ (Öçler Tanrısı)
Mezmur 94:1
‘el mistater’ (Kendini gizleyen bir Tanrı)
İşaya 45:15
‘El Roi’ ya da ‘el ra i’ (Beni gören Tanrı)
Tekvin 16:13
“EL” kurtarıcılık gösteren bölümlerde çeşitli kelimeler ile birlikte kullanılmıştır:
Tesniye 7: 9 Tanrınız RAB'bin Tanrı olduğunu bilin. O güvenilir Tanrı'dır. Kendisini sevenlerin, buyruklarına uyanların bininci kuşağına kadar antlaşmasına bağlı kalır.
İşaya 5: 16 Ama Her Şeye Egemen RAB adaletinden ötürü yüceltilecek. Kutsal Tanrı doğruluğuyla kutsal olduğunu gösterecek.
Mezmur 31: 5 Ruhumu ellerine bırakıyorum,
Ya RAB, sadık Tanrı, kurtar beni.
Tesniye 32: 4 O Kaya'dır, işleri kusursuzdur,
Bütün yolları doğrudur.
O haksızlık etmeyen güvenilir Tanrı'dır.
Doğru ve adildir.
İşaya 9: 6 Çünkü bize bir çocuk doğacak,
Bize bir oğul verilecek.
Yönetim onun omuzlarında olacak.
Onun adı Harika Öğütçü, Güçlü Tanrı,
Ebedi Baba, Esenlik Önderi olacak.
İşaya 10: 21 Geriye kalanlar,
Yakup soyundan sağ kalanlar,
Güçlü Tanrı'ya dönecekler.
I.Samuel 2: 3 Artık büyük konuşmayın,
Ağzınızdan küstahça sözler çıkmasın.
Çünkü RAB her şeyi bilen Tanrı'dır;
O'dur davranışları tartan.
Mezmur 29: 3 RAB'bin sesi sulara hükmediyor,
Yüce (orijinal metin: görkemli) Tanrı gürlüyor,
RAB engin sulara hükmediyor.
Tekvin 21: 33 İbrahim Beer-Şeva'da bir ılgın ağacı dikti; orada RAB'be, ölümsüz (orijinal metin: sonsuz) Tanrı'ya yakardı.
İşaya 45: 21 Konuşun, davanızı sunun,
Birbirinize danışın.
Bunları çok önceden duyurup bildiren kim?
Ben RAB, bildirmedim mi?
Benden başka Tanrı yok, adil Tanrı ve Kurtarıcı benim.
Yok benden başkası.[19]
Çıkış 20: 5 Putların önünde eğilmeyecek, onlara tapmayacaksın. Çünkü ben, Tanrın RAB, kıskanç bir Tanrı'yım. Benden nefret edenin babasının işlediği suçun hesabını çocuklarından, üçüncü, dördüncü kuşaklardan sorarım (Tesniye 4: 24; 5:9, Yeşu 24:19).
Nahum 1: 2 RAB kıskanç, öç alıcı bir Tanrı'dır.
Öç alır ve gazapla doludur.
Hasımlarından öç alır,
Düşmanlarına karşı öfkesi süreklidir.
‘EL’ kelimesinin bir ek almadan tek başına kullanıldığı ayetler:
Tekvin 31:13; 35:1; 46:3; 49:25; Sayılar 12:13; 23:8, 19, 23; 24:4, 16, 23; II.Samuel 22:31, 32; 23:5; Eyüp 5:8; 9:2; 40:9; Mezmur 7:11; 10:11,12; 16:1; 17:6; 19:1; 52:1,5; 55:19; 57:2; 73:11, 17; 74:8; 77:9; 78:7 8, 18, 19, 34, 41; 82:1; 83:1; 90:2; 104:21; 106:14, 21; 107:11; 118:27; 139:17, 23; 149:6; 150:1; İşaya 40:18; 43:12; 45:14; 46:9; Yeremyanın Mersiyeleri 3:41; Hoşeya 11:9, 12; Mika 7:18; Malaki 1:9
“ELOHİM” (Tekvin 1:1) çoğul bir kelime olup saygıya layık çok güçlü bir Tanrı’yı ifade eder. “ELYON” ise “yüce Olan” anlamındadır.
ADONAY: İbranicede “dun (din)” ve “adan” kelimeleri yargılamak ve yönetmek anlamındadır. Tanrı’nın bu ismi O’nun en güçlü yönetici olmasını vurgulamaktadır. Bizler bu kelimeyi kullandığımızda Tanrı’ya birer hizmetçi olarak yaklaşmaktayız. Bu durumda “ADONAY” kelimesini Efendi, Efendimiz şeklinde tercüme edebiliriz. (Yeşu 55:14, İşaya 6:8-11) EL, ELOHİM, ELYON, ADONAY, isimleri Tanrı’nın en yüce olma özelliğini vurgulamaktadır.
SHADDAY, EL SHADDAY: İbranicede “shadad” kelimesi güçlü anlamındadır. “EL SHADDAY” gökte ve yerde güçlü olan Tanrı’yı ifade etmek için kullanılmaktadır. Bazı dilbilimciler “shad” kelimesinin ‘efendim’ anlamında olduğunu düşünmektedir. “ELOHİM” tüm yaratılışın ve doğanın sahibi ve korkulacak olan Tanrı’yı vurgularken; SHADDAY bereket ve esenliğin kaynağı olan ve insanla ilişki içinde olan ve gücünü kendi halkı için kullanan Tanrı’yı vurgulamaktadır. Çıkış 6:3 ayeti bu kelimeyi Her Şeye Gücü Yeten Tanrı[20] olarak tercüme etmiştir. II.Korintliler 6.18 ayeti bu kelimenin Grekçe karşılığı olan “PANTOKRATOR” kelimesini kullanmaktadır. Ancak Eski Ahit’te Tanrı için kullanılan “PANTOKRATOR” kelimesi Yeni Ahit’te İsa Mesih için kullanılır.[21] Böylece ‘El’ ve ‘Şadday’ kelimelerinde iki fikir birleşiyor; bir tarafta güç ve korku; diğer tarafta bereketleme ve teselli. Güçlü tarafta Tanrı her şey üstünde ve her güçten daha üstündür; aynı zamanda Tanrı kendi halkını bereketliyor ve her durumda teselli ediyor.[22] Latince olarak bu kelime ‘omnipotens’ (yani ‘tüm güçlü’); Grekçe olarak genellikle [pantokrator] (yani ‘her şey için yargıç’) anlamındadır. Genellikle Türkçeye ‘Her Şeye Gücü Yeten’ şeklinde çevrilmiştir. Ancak bu kelime Tanrı’nın büyük gücünü kendi halkı için kullandığını vurguluyor. Bu ad Tanrı’nın düşmanlarını korkuturken O’na güvenen kişiye teselli verip kurtarış getiriyor.
‘Şadday’ adının tek başına kullanıldığı yerler:
Tekvin 49:25; Sayılar 24:4, 16; Rut 1:20; Eyüp 5:17; 6:4, 14; 8:3, 5; 11:7; 13:3; 15:25; 21:15, 20; 22:17, 23, 25, 26; 27:10, 11; 29:5; 31:2, 35; 32:8; 33:4; 37:23; 40:2; Mezmur 68:14; 91:1; Hezekiel 1:24
‘El Şadday’ adı ‘Şadday’ın anlamına benziyor:
Tekvin 17:1; 28:3; 35:11; 43:14; 48:3; Çıkış 6:3; Hezekiel 10:5
Tanrı kendi halkına çok yakın ve onlarla ilişki içinde olduğundan “onların Tanrı’sı” olarak çağırılır:
‘ha el beyt el’ (Beytel’in Tanrısı)
Tekvin 31:13; 35:7
‘el sal i’ (Kayam olan Tanrı)
Mezmur 42:9
‘ha el mağuzzi’ (Sığınağım Tanrı)
II.Samuel 22:31
‘el yişuğati’ (Tanrı Kurtuluşumuzdur)
İşaya 12:2
‘el kayyay’ (Yaşamımın Tanrısı)
Mezmur 42:8
‘el simkat gili’ (Neşe Sevinç Kaynağım Tanrı)
Mezmur 43:4
‘el gomer alay’ (Benim için her şey yapan Tanrı)
Mezmur 57:2
‘el aviyka’ (Babanın Tanrısı)
Tekvin 49:25; Çıkış 15:2
‘el yisra el’ (İsrail’in Tanrısı)
Mezmur 68:35
‘el yağaqov’ (Yakup’un Tanrısı)
Mezmur 146:5
‘eli’ (Tanrım)
Çıkış 15:2; Mezmur 18:2; 22:1, 10; 63:1; 68:24; 89:26; 102:24; 118:28; 140:6; İşaya 44:17
‘ha el mağuzzi’ (Sığınağım Tanrı)
II.Samuel 22:33
‘ha el hamazrıneni kayil’ (Beni güçle donatan Tanrı)
Mezmur 18:32
‘immanu el’ (Tanrı bizimle)
İşaya 7:14; 8:8,10
‘ha el kannoten nıqamot li’ (Öcümü alan Tanrı)
Mezmur 18:47; II.Samuel 22:48
‘el yeşurun’ (Yeşurunun Tanrısı [Kelamda ‘Yeşurun’ İsrail’in adıdır)
Tesniye 33:26
‘el elohey Yisrael’ (‘Tanrı, İsrael’in Tanrısı)
Tekvin 33:20
‘ha el yahveh’ (‘El’ bazen İsraillilerin Tanrı’sının kişisel adıdır (Yahveh))
Mezmur 85:8; 118:27; İşaya 42:5
Tanrı kendi halkını kurtarır:
‘ha el hanne eman’ (Güvenilir Tanrı)
Tesniye 7:9-10
‘el emunah’ (Güvenilir Tanrı)
Tesniye 32:4
‘el mıkolleka’ (Seni Yaratan Tanrı)
Tesniye 32:18 ... seni doğuran kaya unuttun, [önemsemedin]
‘el moşiğam’ (Kendilerini Kurtaran Tanrı)
Mezmur 106:21
‘el motsi o mimmitsrayim’ (Onları Mısır’dan çıkaran Tanrı)
Sayılar 23:22; 24:8
‘el nose’ (Bağışlayıcı Tanrı)
Mezmur 99:8
‘ha el yışuğatenu’ (Bizi Kurtaran Tanrı)
Mezmur 68:19-20
‘el yışu ağti’ (Tanrı Kurtuluşumdur)
İşaya 12:2
‘Elyon’ (Yüce Olan)
Bu Kelime İbranice ‘alah’ kelimesinden gelir ve ‘yukarıya gitmek’ anlamındadır.[23] Bu kelime genellikle şiirler içinde bulunur. Bazen tek başına, bir ek almadan kullanılır:
Sayılar 24:16; Tesniye 32:8; II.Samuel 22:14; Mezmur 9:2;1 8:13; 21:7; 46:4; 50:14; 73:11; 77:10; 78:17; 82:6; 83:18; 87:5; 91:1; 92:1; 107:11; İşaya 14:14; Yeremyanın Mersiyeleri 3:35, 38; Daniel 7:18, 22, 25, 27
‘el elyon’ (Yüce Tanrı)
İki kelime birlikte ‘elyon’ gibi anlamı vardır; “Tanrı’nın yüksekliğini [yüceliğini]” vurgular:
Tekvin 14:18, 19, 20, 22; Mezmur 78:35
‘al’ (Yüce Olan)
Bu ad ‘Elyon’ kelimesinden gelmiştir. Tanrı’nın yüksekliğini, yüceliğini vurguluyor.
Hoşea 7:16; 11:7
‘Eloah’ (Tanrı)
Tanrı için bu kelime çok eski zamandan beri kullanılan bir kelimesidir. Kelamın en eski parçası olan Eyüp Kitabında ve şiirler içinde kullanılmıştır.[24] Eski Ahit’te ‘Tanrı’ için kullanılan ‘Elohim’ kelimesi çoğul olup ‘Eloah.’ kelimesi ise bunun tekil halidir.
İbraniceye yakın bir dil olan Aramice, Antik Orta Doğuda ticaret dili olduğu için her kültürden insanlar Aramice bilmekteydi. Aramice’de bu kelime ‘Elah’ olarak kullanıldı. İbranilerin erken tarihi içinde de bu kelime Eyüp Kitabında ve Tesniye kitabında (32:15, 17) kullanılmıştır. Sürgüne giden halk İbraniceden daha fazla Aramice kullanmaya başladığı için Nehemya 9:14 ayetinde de bu kelime vardır.
Bu kelime kullanılırken bazen Tanrı bir taş (kaya) ile karşılaştırıldı (Tesniye 32:15; Mezmur 18:31; İşaya 44:8). Bu ifade Tanrı’nın sağlamlığı, sabitliği ve değişmezliği yönüne odaklanır.[25]
Süleymanın Meselleri 30:5 ayeti bu kelimeyi kullanırken Tanrı’yı bir kalkana benzetir. Bu ifade günahkarlara “korkunç bir Tanrı” ifade eder (Mezmur 50:22; 114:7; 139:19). Çünkü sadık kullar bu kalkana sığınırken günahkar için bu kalkan “Tanrı’nın gazabını” ifade eder.[26]
‘Elah’ (Tanrı)
Eski Ahit’in Aramice yazılmış bölümlerinde görülür:
Ezra 4:24; 5:1, 12; 6:3, 12; 7:14, 26; Daniel 2:20, 47; 3:15, 28; 4:2; 5:21; 6:26
TANRI’NIN KENDİSİNİ AÇIKLADIĞI DİĞER YOLLAR
Matta 12:28 Ama ben cinleri Tanrı'nın Ruhuyla[27] kovuyorsam, ...
Tanrı Ruh olmasına rağmen insana ve yaratılışa ait şeyleri kendisi için (kendisini tanımlamak için) kullanıyor:
Levililer 26:11 Konutumu aranızda kuracak, size sırt çevirmeyeceğim
Tanrı Mesih’te bir insan bedenine büründüğü için insan bedenine ait şeyleri kendisini iyi anlamamız ve tanımamız için kullanıyor:
Yuhanna 1:14 Söz insan olup aramızda yaşadı. Biz de O'nun yüceliğini, Baba'dan gelen, lütuf ve gerçekle dolu olan biricik Oğul'un yüceliğini gördük.
Bundan sonra kilisenin Mesih’in bedeni ve Mesih’in bu bedenin başı olarak tasvir edilmesi bizi şaşırtmaz:
Koloseliler 1:18 Bedenin, yani inanlılar topluluğunun başı O'dur.
Efesliler 1:22 Her şeyi O'nun ayakları altına sererek O'na bağımlı kıldı. O'nu, bütün varlıkların üzerinde baş olmak üzere inanlılar topluluğuna verdi.
a-) Bedensel uzuvların Tanrı’yı ifade ederken nasıl kullanıldığına bakalım:
Çıkış 33:20 Ancak, yüzümü[28] görmene izin veremem. Çünkü yüzümü gören yaşayamaz.
Mezmur 11:4 RAB kutsal tapınağındadır,
O'nun tahtı göklerdedir,
(Onun gözleri) Bütün insanları görür,
(Gözkapakları) Herkesi sınar.
Tesniye 32:10 Onu kurak bir ülkede,
Issız, uluyan bir çölde buldu,
Onu kuşattı, kayırdı,
Gözbebeği[29] gibi korudu.
Mezmur 55:1 Ey Tanrı, kulak ver duama,
Sırt çevirme yalvarışıma!
Tekvin 6:6 ...Yüreği sızladı.
Yeremya 18:17 Onları düşmanlarının önünde
Doğu rüzgarı gibi dağıtacağım;
Yıkım günü yüzümü değil,
Sırtımı çevireceğim onlara.
Tesniye 8:3 ... İnsanın yalnız ekmekle yaşamadığını, RAB'bin ağzından[30] çıkan her sözle yaşadığını size öğretmek için yaptı bunu.
İşaya 30:27 Bakın, RAB kendisi uzaktan geliyor,
Kızgın öfkeyle kara bulut içinde.
Dudakları gazap dolu,
Dili her şeyi yiyip bitiren ateş sanki.
Çıkış 15:16 Korku ve dehşet düşecek üzerlerine,
Senin halkın geçinceye dek, ya RAB,
Sahip olduğun bu halk geçinceye dek,
Bileğinin gücü karşısında taş kesilecekler.
Sayılar 11:23 RAB, Elim[31] kısaldı mı?" diye yanıtladı,
Çıkış 15:12 Sağ elini uzattın,
Yer yuttu onları.
Çıkış 15:19 Büyücüler Firavun'a, "Bu işte Tanrı'nın parmağı var" dediler.
İşaya 66:1 RAB diyor ki:
"Gökler tahtım,
Yer ayaklarımın taburesidir.
b-) Bundan başka, insana ait duyguların Tanrı için kullanıldığı görmekteyiz:
Tekvin 6:6 İnsanı yarattığına pişman oldu. Yüreği sızladı.
İşaya 62: 5 ... Güvey gelinle nasıl sevinirse,
Tanrın da seninle öyle sevinecek.[32]
Tekvin 8:21 Güzel kokudan hoşnut olan RAB içinden şöyle dedi: "İnsanlar yüzünden yeryüzünü bir daha lanetlemeyeceğim. Çünkü insanın yüreğindeki eğilimler çocukluğundan itibaren kötüdür. Şimdi yaptığım gibi bütün canlıları bir daha yok etmeyeceğim.
Tsefanya 3:17 Tanrın RAB, o güçlü Kurtarıcı seninle. Alabildiğine sevinecek senin için,
Sevgisiyle seni yenileyecek, ezgilerle coşacak.
Mezmur 78: 40 Çölde kaç kez O'na başkaldırdılar, Issız yerlerde O'nu gücendirdiler!
İşaya 63:10 Ama başkaldırıp O'nun Kutsal Ruhu'nu incittiler.
Yeremya 7: 18 Çocuklar odun topluyor, babalar ateş yakıyor, kadınlar Gök Kraliçesi'ne pide pişirmek için hamur yoğuruyor. Beni öfkelendirmek[33] için başka ilahlara dökmelik sunular sunuyorlar. 19 İncittikleri ben miyim, diyor RAB. Hayır, kendilerini inciterek utanca boğuyorlar.
Levililer 26:12 Aranızda yaşayacak, Tanrınız olacağım.
Tesniye 32: 21 Tanrı olmayan ilahlarla
Beni kıskandırdılar;
Değersiz putlarıyla beni öfkelendirdiler...
Tesniye 32:35 Öç benimdir, karşılığını ben vereceğim,
Tesniye 16: 22 Tanrınız RAB'bin nefret ettiği dikili taş dikmeyeceksiniz.
c-) Kutsal Kitap insani işleri ve eylemleri de Tanrı için kullanmaktadır:
Tekvin 18: 21 Onun için inip bakacağım. Duyduğum suçlamalar doğru mu, değil mi göreceğim. Yapıp yapmadıklarını anlayacağım.
Tekvin 11: 5 RAB insanların yaptığı kenti ve kuleyi görmek için aşağıya indi.
İşaya 61:10 RAB'de büyük sevinç bulacağım,
Tanrım'la yüreğim coşacak.
Çünkü çelenkle süslenmiş güvey gibi,
Takılarını kuşanmış gelin gibi,
Bana kurtuluş giysisini giydirdi,
Beni doğruluk kaftanıyla örttü.
Mezmur 7:9 Sen ki akılları, gönülleri sınarsın.
Eyüp 5:17 "İşte, ne mutlu Tanrı'nın eğittiği insana!
Bu yüzden Her Şeye Gücü Yeten'in yola getirişini küçümseme.
Tekvin 21:1 RAB verdiği söz uyarınca Sara'ya iyilik yaptı ve sözünü yerine getirdi.
Çıkış 3: 18 "İsrail ileri gelenleri seni dinleyecekler. Sonra birlikte Mısır Kralı'na gidip, 'İbraniler'in Tanrısı Yahve bizimle görüştü' diyeceksiniz, 'Şimdi izin ver, Tanrımız Yahve'ye kurban kesmek için çölde üç gün yol alalım.'
Yuhanna 15: 2 Bende olup meyve vermeyen her çubuğu kesip atar, her meyve vereni de daha çok versin diye budayıp temizler.
İşaya 49:15 Ama RAB, "Kadın emzikteki çocuğunu unutabilir mi?" diyor, "Rahminden çıkan çocuktan sevecenliği esirger mi? Kadın unutabilir, Ama ben seni asla unutmam.
İşaya 49:16 Bak, adını avuçlarıma kazıdım,
Duvarlarını gözlüyorum sürekli.
Tesniye 32:39 Artık anlayın ki, Ben, evet Ben O'yum,
Benden başka tanrı yoktur!
Öldüren de, yaşatan da,
Yaralayan da, iyileştiren de Benim.
Kimse elimden kurtaramaz.
I.Samuel 1: 11 ...: "Ey Her Şeye Egemen RAB, cariyenin kaygısına gerçekten bakıp beni anımsar,[34] cariyeni unutmayıp bana bir erkek çocuk verirsen, yaşamı boyunca onu sana adayacağım.
Hakimler 6:13 Gidyon, "Ey Efendim, eğer RAB bizimleyse bütün bunlar neden başımıza geldi?" diye karşılık verdi, "Atalarımız RAB'bin bizi Mısır'dan çıkardığını söylemediler mi? Bize anlattıkları RAB'bin bütün o harikaları nerede? RAB bizi terk etti, Midyanlılar'ın eline teslim etti.
İşaya 11:4 Yoksulları adaletle yargılayacak,
Yeryüzünde ezilenler için dürüstçe karar verecek.
Dünyayı ağzının değneğiyle cezalandıracak,
Kötüleri soluğuyla öldürecek.
Çıkış 2: 24 Tanrı iniltilerini duydu. İbrahim, İshak ve Yakup'la yaptığı antlaşmayı anımsadı. 25 İsrailoğulları'na baktı ve onlara ilgi gösterdi.
Tekvin 38:7 Yahuda'nın ilk oğlu Er, RAB'bin gözünde kötüydü. Bu yüzden RAB onu öldürdü.
İşaya 5: 6 Viraneye çevireceğim onu; budanmayacak, çapalanmayacak; dikenli çalılar bitecek her yanında. Üzerine yağmur yağdırmasınlar diye bulutlara buyruk vereceğim."
Mezmur 18: 15 Denizin dibi göründü, Yeryüzünün temelleri açığa çıktı, ya RAB,
Senin azarlamandan,
Burnundan çıkan güçlü soluktan.
Mezmur 3: 4 RAB'be seslenirim,
Yanıt verir bana kutsal dağından:
Mezmur 11: 4 RAB kutsal tapınağındadır,
O'nun tahtı göklerdedir,
Bütün insanları görür,
Herkesi sınar.
5 RAB doğru insanı sınar,
Kötüden, zorbalığı sevenden tiksinir.
Mezmur 68: 1 Kalksın Tanrı, dağılsın düşmanları,
Kaçsın önünden O'ndan nefret edenler!
Mezmur 147: 3 O kırık kalplileri iyileştirir,
Yaralarını sarar
Mezmur 103: 3 Bütün suçlarını bağışlayan,
Bütün hastalıklarını iyileştiren,
Mezmur 51:2 Tümüyle yıka beni suçumdan,
Arıt beni günahımdan.
Mezmur 8:5 Nerdeyse bir tanrı yaptın onu,
Başına şan şeref tacı koydun:
Mezmur 58: 11 O zaman insanlar, "Gerçekten doğrulara ödül var" diyecek,
"Gerçekten dünyayı yargılayan bir Tanrı var:"
Mezmur 78:1 Dinle, ey halkım, öğrettiklerimi,
Kulak ver ağzımdan çıkan sözlere:
Eyüp 10:2 Tanrı'ya: Beni suçlama diyeceğim,
Ama söyle, niçin benimle çekişiyorsun:
Mezmur 78: 65 O zaman Rab uykudan uyanır gibi,
Şarabın rehavetinden ayılan bir yiğit gibi oldu:
Çıkış 25: 22 Seninle orada, Levha Sandığı'nın üstündeki Keruvlar arasında, kapağın üzerinde görüşeceğim ve İsrailliler için sana buyruklar vereceğim.
Çıkış 12: 12 "O gece Mısır'dan geçeceğim. Hem insanların hem de hayvanların bütün ilk doğanlarını öldüreceğim. Mısır'ın bütün ilahlarını yargılayacağım. Ben RAB'bim.
Çıkış 34: 1 RAB Musa'ya, "Öncekiler gibi iki taş levha kes" dedi, "Kırdığın levhaların üzerindeki sözleri onlara yazacağım:
Tekvin 2:2 Tanrı yapmakta olduğu işi yedinci gün bitirdi: O gün işi bırakıp dinlendi.
Yuhanna 5:17 Ama İsa onlara şu karşılığı verdi: «Babam hâlâ çalışmaktadır, ben de çalışıyorum.»
d-) Yaratılışa ait varlıklar ve insanların kendilerinin yaptıkları şeyler de Tanrı’yı ifade etmek için kullanılmaktadır:
Mezmur 84: 11 Çünkü RAB Tanrı bir güneş, bir kalkandır.
Yuhanna 15:1 Ben gerçek asmayım ve Babam bağcıdır.
Mezmur 27: 1 RAB benim ışığım, kurtuluşumdur,
Kimseden korkmam.
Mezmur 36:9 Çünkü yaşam kaynağı sensin,
Senin ışığınla aydınlanırız.
Mezmur 119:114 Sığınağım ve kalkanım sensin,
Senin sözüne umut bağlarım.
Mezmur 9: 9 RAB ezilenler için bir sığınak,
Sıkıntılı günlerde bir kaledir.
Mezmur 121: 5 ... O sağ yanında sana gölgedir.
Süleymanın Meselleri 18:10 RAB'bin adı güçlü kuledir,
Ona sığınan doğru kişi için korunaktır.
Tesniye 32:4 O Kaya'dır, işleri kusursuzdur,
Bütün yolları doğrudur:
O haksızlık etmeyen güvenilir Tanrı'dır.
Doğru ve adildir.
Vahiy 21:22 Kentte tapınak görmedim. Çünkü gücü her şeye yeten Rab Tanrı ve Kuzu, kentin tapınağıdır.
Vahiy 22:16 «Ben İsa, inanlı topluluklarıyla ilgili olan bu tanıklığı sizlere iletsin diye meleğimi gönderdim. Davut'un kökünden ve soyundan olan ben'im, parlak sabah yıldızı ben'im.
Yeremya 2:13 Çünkü halkım iki kötülük yaptı:
Beni, diri suların pınarını bıraktı,
Kendilerine sarnıçlar,
Su tutmayan çatlak sarnıçlar kazdı.
Yuhanna 4:10 İsa kadına şu cevabı verdi: «Eğer sen Tanrı'nın armağanını ve sana, `Bana su ver, içeyim' diyenin kim olduğunu bilseydin, sen O'ndan dilerdin, O da sana yaşam suyunu verirdi.»
Yuhanna 6:35 İsa, «Yaşam ekmeği ben'im. Bana gelen asla acıkmaz, bana iman eden hiçbir zaman susamaz» dedi.
Yuhanna 6: 55 Çünkü bedenim gerçek yiyecek, kanım gerçek içecektir.
Yuhanna 14:6 İsa ona, «Yol, gerçek ve yaşam ben'im» dedi.
Mezmur 91: 1 Yüceler Yücesi'nin barınağında oturan,
Her Şeye Gücü Yeten'in gölgesinde barınır.
İbraniler 12:29 Çünkü Tanrımız yakıp tüketen bir ateştir.
İşaya 31:4 Çünkü RAB bana dedi ki:
"Avının başında homurdanan aslan
Bir araya çağrılan çoban topluluğunun
Bağırıp çağırmasından yılmadığı, gürültüsüne aldırmadığı gibi, Her Şeye Egemen RAB de Siyon Dağı'nın doruğuna inip savaşacak.
İşaya 53:7 O baskı görüp eziyet çektiyse de
Ağzını açmadı. Kesime götürülen kuzu gibi,
Kırkıcıların önünde sessizce duran koyun gibi
Açmadı ağzını.
Tesniye 32:11 Yuvasında yavrularını uçmaya kışkırtan, Onların üzerinde kanat çırpan bir kartal gibi, Kanatlarını gerip onları aldı,
Ve onları kanatları üzerinde taşıdı.
e-) Kutsal Kitapta insanlara ait mesleklerle ve insanlara ait olan toplumsal statüler bazen Tanrı’nın ifade edilmesi için kullanılmıştır:
Mezmur 23: 1 RAB çobanımdır,
Eksiğim olmaz.
İşaya 33:22 Çünkü yargıcımız RAB'dir;
Yasamızı koyan RAB'dir,
Kralımız RAB'dir, bizi O kurtaracak.
Çıkış 15: 3 Savaş eridir RAB,
Çıkış 15: 26 "Ben, Tanrınız Yahve'nin sözünü dikkatle dinler, gözümde doğru olanı yapar, buyruklarıma kulak verir, bütün kurallarıma uyarsanız, Mısırlılara verdiğim hastalıkların hiçbirini size vermeyeceğim" dedi, "Çünkü size şifa veren RAB benim."
Yuhanna 15:1 «Ben gerçek asmayım ve Babam bağcıdır.
Mezmur 121: 5 Senin koruyucun RAB'dir,
İbraniler 11:10 Çünkü mimarı ve yapıcısı Tanrı olan sağlam temelli kenti bekliyordu.
Tesniye 32:6 RAB'be böyle mi karşılık verilir,
Ey akılsız ve bilgelikten yoksun halk?
Sizi yaratan, size biçim veren,
Babanız, yaratıcınız O değil mi?
Tesniye 8:5 Tanrınız RAB'bin, çocuğunu eğiten bir baba gibi, sizi nasıl eğittiğini anlayın.
Bu bölümden itibaren ayet referanslarına bakarak konuyu açıklayınız:
TANRI RUHTUR
Tanrı Ruh’tur[35], dediğimiz zaman O’nun tüm yaratılış üzerinde canlı ve cansız hayatın varoluşunun tek kaynağı olduğunu[36] beyan etmiş oluyoruz. Tanrı Kutsal Ruh’u aracılığı ile her şey üzerinde hüküm sürer.[37] Tanrı Ruh’tur ifadesi aynı zamanda Tanrı’nın görünmezliğini ve ölümsüzlüğünü anlamamıza yardımcı olur. Bu özellikleriyle Tanrımız çağlar boyunca egemenlik süren bir kraldır.[38] O yaklaşılmaz bir ışıkta yaşadığından görülemez.[39]
Görülemeyen Tanrı’yı (veya Tanrı’nın Kutsal Ruh’u) İsa Mesih’in yeryüzüne gelmesinden bilmekteyiz.[40] İsa Mesih aynı zamanda Tanrı’nın görünmezlik sıfatını kendisinde görünür kılmıştır.[41] İsa Mesih günah içindeki ölümlü insanlığa sudan ve Ruh’tan doğması gerektiğini söyleyerek Tanrı’nın Ruh olduğunu onaylamıştır.[42] Çünkü sonsuz yaşamı bize veren Ruh’tur.[43] Bize özgürlük veren (günaha kölelikten özgürlük) Ruh’tur.[44] Tanrı bizleri yeniden doğmamız için (yani bir kişi olmamız için) Ruh’u ile yıkar.[45] Ve yeni kişiler olarak Tanrı’nın Ruhu bize “Tanrı’nın çocuğu” olduğumuzu söyler.[46] Ruh bunu bize yalnızca söylemekle kalmaz, içimizde çalışarak bizlerin meyve vermesini sağlar.[47] Bu anlamda Tanrı’nın Ruh’u aracılığı ile tapınmaktayız.[48]
TANRI SONSUZDUR
Kutsal Kitap Tekvin bölümünde yaratılışı anlatırken “Tanrı” (Allah) ifadesini kullanır. Yaratılış tamamlandıktan sonra “Rab Tanrı” ifadesi kullanmaya başlar. Yaratan, tek otorite olan Tanrı, yaratılışını tamamladıktan sonra insan ile ilişki içinde olan “Rab” ya da “Rab Allah” olarak bize yaklaşır[49] Tekvin Kitabında, yani Kutsal Kitap’ın başında açıklanan bu “Rab” aynı zamanda sonsuzdur.[50] Her şeyden önce (ezeli) var Olan, sonsuza dek (ebedi) var Olan’dır, sonsuzlukta yaratılışı başlatan Tanrı’dır.[51] Sonsuzdur ve sonsuzluklar boyunca var olan, daima yaşayandır.[52] Rab daima (sonsuzluklar boyunca) vardır, sonsuzluklar boyunca yaşayandır.[53] Krallığı sonsuzdur, O ebedi kraldır.[54] Hristiyan inancında Tanrı o kadar sonsuzdur ki, O’nun sonsuzluğu anlayışımızın (ya da yapabileceğimiz tüm araştırmaların) üzerindedir.[55] O’nun sonsuzluğu anlaşılamayacak surette büyüktür.[56] Çünkü Rab için bin yıl bir gün gibidir.[57]
Konuyu açıklamaya aşağıdaki ayetlere bakarak devam ediniz:
[1] I.Timoteyus 1:17; 6:16, Vahiy 15:3,
[1] Vahiy 4:8; 15:4
[1] Yuhanna 8:58 (17:5 [1:1-3])
[1] Koloseliler 1:16-17, Yuhanna 1:3
[1] Vaiz 3:11; 8:17, Eyüp 11:7; 33:13, İşaya 40:28, Romalılar 11:34, I.Korintliler 2:16,
[1] Yuhanna 6:40 (11:25-26)
[1] Yuhanna 17:3 (Filipililer 3:10-11)
[1] I.Yuhanna 5:11-12
[1] Matta 5:3, 8, 10, 12 (Elçilerin İşleri 14:22, Romalılar 8:17, II.Selanikliler 1:5)
[1] Mezmur 102:12, Efesliler 3:21
[1] I.Krallar 8:27, İşaya 66:1, Elçilerin İşleri 7:48-49
Bu bölümden itibaren ayet referanslarına bakarak konuyu açıklayınız:
TANRI HER YERDEDİR
[1] Elçilerin İşleri 17:24, Tesniye 10:14
[1] İşaya 40:12, Süleymanın Meselleri 30:4
[1] II.Tarihler 2:6, Tesniye 4:39, İşaya 66:1
[1] Yeremya 23:23-24, Tesniye 4:39, İşaya 66:1
[1] Süleymanın Meselleri 15:3
[1] Elçilerin İşleri 17:28 (Çıkış 19:4, Tesniye 33:27)
[1] Mezmur 139:7, Amos 9:2
[1] İşaya 66:1, Mezmur 139:8-9
[1] Tesniye 4:10, Mezmur 91:3-10; 139:10
[1] İşaya 43:2, İbraniler 13:6
[1] Çıkış 33:14, Mezmur 91:1-2, 14-16
[1] İbraniler 13:5, Yeşu 1:5, İşaya 54:10
[1] Matta 28:20, Yuhanna 13:1; 14:18
[1] Tesniye 31:8
[1] Tesniye 26:5, I.Krallar 8:30, II.Tarihler 30:27, Eyüp 22:12, 21, 23, Mezmur 73:25; 123
[1] Matta 6:9-13
TANRI HER ŞEYİ BİLİR
[1] I.Samuel 2:3
[1] I.Yuhanna 3:20, II.Tarihler 16:9, Mezmur 94:11, İşaya 40:28
[1] I.Krallar 8:39
[1] I.Samuel 16:7
[1] Mezmur 147:5, Romalılar 11:33-36
[1] Mezmur 139:2-4
[1] I.Tarihler 28:9
[1] Hezekiel 11:5
[1] İbraniler 4:13
[1] Süleymanın Meselleri 24:12
[1] Süleymanın Meselleri 16:2
[1] II.Timoteyus 2:19, Galatyalılar 4:9 (Yuhanna 10:14)
[1] I.Korintliler 8:3, Matta 6:8
[1] Romalılar 16:27
TANRI GÜÇLÜDÜR
[1] Eyüp 11:7
[1] Vahiy 1:8
[1] Luka 1:37
[1] Matta 19:26
[1] Kurtarır: Daniel 3:17, İbraniler 7:25, Yaratır: Luka 3:8, Vaatlerini tamamlar: Romalılar 4:21, Düşmekten alıkoyar: Yahuda 24, Düşünebileceğimizden ve yapabileceğimizden fazlasını yapar: Filipililer 3:21, Efesliler 3:20
[1] Eyüp 42:2
[1] Mezmur 115:3
[1] İşaya 40:28
[1] Tekvin 17:1
[1] Tekvin 12:1-3, Romalılar 4:18-20
[1] Romalılar 4:21
[1] İbraniler 11:19
[1] II.Timoteyus 1:12
[1] Yuhanna 10:29
[1] II.Korintliler 9:8
[1] Vahiy 4:8; 19:6
TANRI KRALDIR
[1] I.Krallar 22:19, İşaya 6:1, Hezekiel 1:26, Daniel 4:34; 7:9, Vahiy 3:21; 4:2-11, Mezmur 11:4; 45:6; 47:8-9, İbraniler 12:2, Süleymanın Meselleri 16:33; 21:1, İşaya 24:23
[1] Çıkış 15:18, Mezmur 47; 93; 96:10; 97; 99:1-5; 146:10, Daniel 4:34-35
[1] Daniel 6:26
[1] Tekvin 50:20, Elçilerin İşleri 2:23-24, I.Krallar 29:12, Mezmur 29:10; 135:6, 13, Matta 6:13,
[1] Matta 2:1-2; 27:11, 29, 37, Luka 19:38, Yuhanna 1:49
[1] Matta 21:5
[1] Yuhanna 18:38
[1] Luka 1:32-33, Mezmur 2:6
[1] Vahiy 21:4, İşaya 25:8; 35:10; 51:11; 60:20; 65:19, Yeremya 31:12
[1] Vahiy 22:3
[1] Vahiy 6:10; 7:17; 18:20; 19:7-8
[1] Vahiy 22:4-5
[1] Matta 18:23; 22:1-2; 25:34, 40
[1] Matta 1:-2; 21:5; 27:11
[1] Elçilerin İşleri 3:24-26, İbraniler 12:2, I.Korintliler 11:25
HALKINA Baba olan Tanrı
[1] Efesliler 4:4-6, I.Korintliler 8:5-6
[1] Mezmur 68:5, İşaya 63:16, Mezmur 146:9
[1] Galatyalılar 4:6
[1] Yuhanna 1:14, 17; 10:7-9 (8:31-32)
[1] I.Yuhanna 3:1, Romalılar 9:25-26
[1] İşaya 64:8
[1] Yuhanna 6:32, 45, 57, Matta 5:9, Luka 20:34-36
[1] İbraniler 12:9-11, I.Petrus 1:17
[1] Mezmur 145:3, İşaya 40:13-14, 28
[1] İşaya 40: 18-20
[1] II. Korintliler 6:18
[1] Çıkış 4:22, 23; Tesniye 1:31; 14:1; 32:6 İşaya 63:16; 64:8
[1] Mezmur 113:1-5
[1] Mezmur 113:6-9; 103, İşaya 57:15
[1] Yuhanna 1:1-3, 14, 18; 17:5
[1] Yuhanna 16:28, Romalılar 8:3; Galatyalılar 4:4
[1] Romalılar 6:3
[1] Romalılar 8:16, 17, 29; İbraniler 2:11-12; I.Yuhanna 3:1-2
TANRI TEKTİR
[1] I.Krallar 8:60, I.Korintliler 8:6, Çıkış 3:14; 20:3, Tesniye 4:35-39; 32:39, İşaya 42:8, Markos 12:29-32
[1] I.Petrus 1:2
[1] Tesniye 6:4-5, Yakup 2:19
[1] Tesniye 32:39, İşaya 41:4, Romalılar 3:29-30
[1] İşaya 43:10-11, Markos 12:29-32
[1] İşaya 44:6
[1] İşaya 45:5, 18-22
[1] İşaya 45:20
[1] İşaya 45:22
[1] Tesniye 4:39
[1] Efesliler 4:6
[1] I.Timoteyus 2:5-6
[1] Romalılar 11:36
[1] I.Korintliler 8:5-6
[1] Zekeriya 14:9, Çıkış 8:10; 15:11, Tesniye 33:26,
[1] I.Krallar 8:23, II.Samuel 7:22
[1] Yuhanna 3:15, 36; 17:3, Luka 18:29-30 (Galatyalılar 6:8)
TANRI MÜKEMMELDİR
[1] Eyüp 11:7-10, Mezmur 145:3
[1] Eyüp 21:22, I.Samuel 2:3, İşaya 40:28
[1] Eyüp 35:11, Tesniye 4:36, Çıkış 4:15
[1] İşaya 40:13-14, Romalılar 11:34
[1] Eyüp 26:12
[1] Mezmur 18:30; 19:7-11
[1] Tesniye 32:4, II.Samuel 22:31
[1] Vaiz 3:11, 14; 8:17
[1] Matta 5:48, Tesniye 32:4, II.Samuel 22:31
[1] Romalılar 3:23
[1] I.Timoteyus 2:5
[1] İbraniler 10:14
[1] Mezmur 18:32
[1] Koloseliler 1:22
[1] I.Petrus 5:10 [II.Petrus 1:10]
TANRI DEĞİŞMEZ
[1] Çıkış 3:14, İşaya 41:4; 48:12, Romalılar 1:23, İbraniler 1:11-12, Yakup 1:17
[1] Malaki 3:6, I.Samuel 15:29
[1] Mezmur 102:25-28
[1] Yakup 1:17, Mezmur 33:11
[1] İbraniler 13:8
[1] Sayılar 23:19
[1] Mezmur 118:8
[1] I.Korintliler 1:9
[1] I.Krallar 8:56
[1] Yakup 1:17
[1] İbraniler 6:17-19
[1] Malaki 3:6
[1] Mezmur 110:4
KUTSAL ÜÇLÜK
[1] Tesniye 6:4, I.Korintliler 8:4-6, I.Selanikliler 1:9-10, Yeremya 10:10
[1] Heidelberg İlmihali 24-25, Westminster İnanç Açıklaması II/3
[1] I.Yuhanna 5:6, -Matta 3:16-17, Matta 28:18-19, II.Korintliler 13:14, Efesliler 2:18
[1] Matta 6:9, 23:9,
[1] Yuhanna 10:30
[1] Titus 2:13
[1] İbraniler 1:3
[1] II.Korintliler 3:17
[1] Elçilerin İşleri 5:3
[1] Elçilerin İşleri 5:4
[1] Matta 28:19